Tag Archives: kuba stany zjednoczone

I po szczycie…

Dużo było słychać o niedawnym Szczycie Ameryk w Trynidad i Tobago. Od Obamy oczekiwano tam kroków zmierzających ku poprawie stosunków z krajami Ameryki Łacińskiej. I faktycznie, były uśmiechy, uściski, wymiany grzeczności, gromkie brawa dla Obamy. Szczyt zdominowała kwestia stosunków Waszyngtonu z Hawaną. I tutaj, państwa latynoamerykańskie stanęły razem próbując wywrzeć presję na prezydencie amerykańskim, aby ten doprowadził do normalizacji stosunków z Kubą, na pierwszym miejscu stawiając oczywiście zniesienie embarga.

Obama nie ugiął się presji i jako warunek wstępny rozmów o zniesieniu blokady gospodarczej wyspy wysunął kwestię demokratyzacji na wyspie. Bardzo słusznie uczepił się tego, co (niebacznie?) ofiarował mu kilka dni wcześniej Raul Castro, mówiąc o gotowości rozmów z Białym Domem o wszystkim: o prawach człowieka, zwolnieniu więźniów politycznych etc. Obama oczekuje pozytywnych ruchów ze strony Hawany w tym zakresie, m.in. zniesienia 10% podatku na Kubie na pieniądze przesyłane na wyspę, po tym jak sam zniósł limity na wysyłanie tychże przez obywateli amerykańskich krewnym na Kubie. Mimo faktu, iż w gruncie rzeczy nic nowego i przełomowego nie zadeklarował, szczyt okrzyknięto sukcesem. Czy słusznie?

Na jednej płaszczyźnie na pewno – na poziomie retoryki i podejścia do wzajemnych relacji. Tutaj szczyt faktycznie można uznać za sukces. Obama został przywitany z entuzjazmem, cieszył się popularnością, szczyt ogólnie minął w pozytywnej atmosferze. I Biały Dom i kraje na południe od Rio Grande chcą i potrzebują zmiany wzajemnych relacji. Wydaje się, że w końcu nadchodzi długo oczekiwane ocieplenie (Chaveza zapowiedział przywrócenie ambasadora w Waszyngtonie). Na razie jednak tylko w kwestii retoryki głównie, konkretnych działań widać mniej. Po dwóch kadencjach rządów Busha i deterioracji relacji z regionem taka właśnie zmiana języka, sposobu podejścia do wzajemnych stosunków, przywrócenie uścisków dłoni i uśmiechów jest niezbędne, aby przekuło się to na wymierne działania.

Trzeba jednak podkreślić, że mimo tego ocieplenia retoryki niewiele się zmieniło. Kraje latynoamerykańskie domagają się działań. Potwierdzeniem tego była zapowiedź bloku ALBA wstrzymania się od podpisania końcowej deklaracji szczytu. Aby uniknąć „zgrzytów” i sprawić wrażenie, iż spotkanie przywódców państw amerykańskich było jednym wielkim sukcesem, gospodarz szczytu, prezydent Trynidad i Tobago przyjął końcową deklarację w imieniu wszystkich uczestników.

Zauważyć należy ponadto, że jest kryzys, a na szczycie kwestii gospodarczych praktycznie nie podjęto – wbrew temu, czego oczekiwały kraje regionu. Szczególnie państwa karaibskie, często uzależnione od turystyki i eksportu jednego produktu (banany, kawa) silnie odczują regresję gospodarczą. Na szczycie nie uzgodniono żadnych konkretnych kroków mających pomóc słabym gospodarkom regionu. Zaprotestował przeciw temu tylko prezydent Ekwadoru Rafael Correa (co jest ciekawe zważywszy, że akurat Ekwador jak dotąd radzi sobie z kryzysem najlepiej ze wszystkich krajów regionu i ciągle przeżywa wzrost gospodarczy). Pod względem kwestii gospodarczych zatem, szczyt należy ocenić negatywnie.

Cieniem na ocieplonej retoryce i wymianie pozytywnych sygnałów z Waszyngtonu i Hawany kładą się ponadto wczorajsze wypowiedzi Fidela Castro. Starszy z braci Castro stwierdził, że Obama źle zinterpretował słowa Raula. Gotowość do rozmów o prawach człowieka oznacza tylko brak strachu przed podjęciem jakiegokolwiek tematu.  O zwolnieniu więźniów politycznych, ani o zniesieniu 10% podatku na pieniądze przesyłane na Kubę nie może być mowy. Czyżby nieporozumienia między braćmi Castro? Taka dwuznaczność Hawany nie wróży dobrze. Polityka wymiany jednego pozytywnego sygnału ze stronu Stanów Zjednoczonych i w odpowiedzi jednego ze strony Kuby, może ulec załamaniu.

Reklamy

2 Komentarze

Filed under kuba, usa

Obama znosi restrykcje, Castro chce rozmawiać

A więc jednak, Obama spełnił obietnice wyborcze i zniósł w poniedziałek restrykcje blokujące możliwość swobodnych podróży obywateli amerykańskich na Kubę oraz zlikwidował limity na przesyłanie pieniędzy na wyspę przez rodziny na kontynencie. Jest to pierwszy tak znaczący ruch ku ociepleniu wzajemnych relacji od wielu lat. Zanim popadnę w hurraoptymizm jeszcze się jednak wstrzymam. Po pierwsze Waszyngton nie zamierza znieść głównej kości niezgody, czyli embargo. To, co zostało zrobione, to tylko zniesienie restrykcji wprowadzonych za Clintona i Busha oraz spełnienie obietnic wyborczych. Po drugie strona kubańska docenia kroki Obamy, lecz uznaje je za zdecydowanie niewystarczające. Po trzecie Hawana jest gotowa do nawiązania bliższych stosunków, ale jak równy z równym. Po czwarte, Kuba i USA są ciągle zamknięte w błędnym kole wzajemnych oczekiwań:

– Obama chce pozostawić embargo w mocy i wykorzystać je jako czynnik przyspieszający zmiany na wyspie. Utrzymanie blokady gospodarczej jego zdaniem „ma sens strategiczny, gdyż (…) ani śmierć Castro, ani przejęcie władzy przez jego brata Raula nie zagwarantuje automatycznie wolności”. Stoi na stanowisku, że ograniczenie lub zniesienie embargo będzie możliwe dopiero jeśli Hawana „(…) podejmie znaczące kroki ku demokracji, zaczynając od uwolnienia wszystkich więźniów politycznych”

– Hawana zaś jako warunek sine qua non zbliżenia z Waszyngtonem uznaje zniesienie embarga.

Ostatnio jednak pojawiły się symptomy zmian ze strony kubańskiej, niejako odpowiedź na pozytywny ruch ze strony Białego Domu. Przebywający w Wenezueli Raul Castro stwierdził: „Wysłaliśmy informację do amerykańskiego rządu i prywatnie i publicznie, że jesteśmy chętni rozmawiać o wszystkim – prawach człowieka, wolności prasy, więźniach politycznych, wszystkim”. Ponadto Castro dodał, że jedynymi warunkami wzajemnych rozmów jest uznanie prawa narodu kubańskiego do samookreślenia się oraz szacunek i traktowanie drugiej strony jak równej sobie. Tak śmiałej i otwartej deklaracji z ust przywódcy Kuby jeszcze nie słyszeliśmy. Dobrze wróży to na przyszłość. Trzeba jednak podkreślić, że gotowość do rozmów Hawany na w/w tematy nie oznacza jeszcze, że Kuba spełni wymogi USA w zakresie praw człowieka, więźniów politycznych, etc. Należy się tu spodziewać raczej długich i zapewne ciężkich rozmów zamiast szybkiego pojednania i padnięcia sobie w objęcia.

Niemniej sytuacja prezentuje się tak: jeden mały pozytywny ruch ze strony amerykańskiej, w odpowiedzi to samo ze strony kubańskiej. Po pierwsze, jest to to, o czym pisałem – polityka małych kroków i wolnych ale systematycznych, pozytywnych zmian. Po drugie, jeśli tak dalej pójdzie, może na przestrzeni kilku lat zostaną nawiązane „normalne” stosunki amerykańsko-kubańskie.

Dodaj komentarz

Filed under kuba, usa